آنچه که از حجامت کودکان باید بدانیم

حجامت علاوه بر اینکه سیره نبوی است، یک روش پیشگیری و درمان بیماری‌ها به شمار می‌رود. از تحقیقات به عمل آمده چنین نتیجه گرفته می شود که حجامت یک تنظیم کننده (تنظیم کننده حالات فیزیولوژی به هم خورده و نابسامان)، تقویت کننده (تقویت کننده سیستم‌های کم کار و ضعیف شده)، تعدیل کننده (تعدیل کننده رفتارها و کارکردهای بیش فعال و از مهار خارج شده) است.
حجامت به موقع برای فرد می‌تواند یک واکسیناسیون واقعی باشد. حجامت در چند روز اول زندگی از پشت لاله گوش به همراه خوردن یک قاشق لعاب شیرخشت، ترنجبین و عناب، کودک را از یرقان در امان نگه می‌دارد و در صورت گرفتن یرقان، درمان می‌کند.
در این حجامت لاله گوش برگردانده می‌شودو بعد از استریل، چند خراش کوچک ایجاد می شود تا چند قطره خون بیاید. در صورت وجود بثورات پوستی ران، باسن و پشت از چهار بند یا روی باسن‌ها حجامت انجام می‌گیرد. در چهار ماهگی از گودی گردن (حجامت نقره) حجامت انجام می‌شود.
بعد از این حداقل در بهار و پاییز مرتب حجامت شوند. این کار یک آماده باش عمومی و تنظیم و تحریک دستگاه ایمنی بدن است. با تکرار منظم از افول و نزول این سطح آمادگی سیستم ایمنی جلوگیری به عمل خواهد آمد.
اولین و مهمترین تاثیر و مکانیسم اثر حجامت، تنظیم و تقویت سیستم ایمنی و فاکتورهای دفاعی بدن است. پر واضح است که با این تقویت سیستم ایمنی، دفاع بدن طفل در مواجهه با عوامل ویرولانت و باکتریال و پاتوژن‌ها موفق‌تر عمل خواهد کرد.
برخی صاحب نظران بر این عقیده هستند که در محل حجامت عام، عمل شناسایی آنتی‌ژن‌ها توسط سلول‌های خاطره‌ای سیستم ایمنی و ایجاد فرآیند «خاطره ی اکتسابی» بهتر از سایر نقاط بدن صورت می‌گیرد. در تحقیقات انجام شده روی کودکان و نوجوانان حجامت شده در ۹۳ درصد نتایج زیر بدست آمده است.

  • جهش در رشد (افزایش چشمگیر قد و وزن)
  • افزایش اشتها
  • کاهش اختلالات رفتاری از قبیل پرخاشگری، تندخوئی و عصبانیت
  • افزایش مقاومت بدن نسبت به بیماری‌های عفونی (ویرال و باکتریال) و بسیاری بیماری های دیگر

به همین دلیل است که پیامبر گرامی (صل الله علیه و آله) و ائمه (علیهم السلام) حجامت را پیشگیری کننده و درمان کننده بیماری‌ها معرفی کرده‌اند.

آمادگی‌های پیش از حجامت

پیش از انجام حجامت باید مواردی را رعایت کرد. توجه به این نکات می‌تواند شرایط بهتری را برای فرد ایجاد کند. این گزینه‌ها به شرح زیر است.

  1. معده خالی نباشد، همچنین فرد گرسنه هم نباشد.
  2. قبل از حجامت استحمام نکرده باشد.
  3. تخم مرغ، لبنیات، ماهی، جگر، مواد غذایی چرب، شور، تند و خمیری نخورده باشد.
  4. آرام بوده و استرس نداشته باشد.
  5. داروی رقیق کننده خون مثل هپارین، وارفالین، آسپرین استفاده نکرده باشد.
  6. سابقه بیماری بیمار پرسیده شود.
  7. بیمار قبل از حجامت بهتر است رب سیب یا به خورده باشد.

حجامت راه‌کاری قوی برای کاهش عوارض آلودگی هوا

امروزه آلودگی هوای کره زمین به عنوان مهمترین مساله بهداشتی کره زمین مطرح شده و روز به روز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و این اوج درایت و تدبیر و دور اندیشی بزرگان طب سنتی را می‌رساند که چگونه در این مورد دقت و باریک‌بینی نشان داده و با جزئیات کامل کیفیت هوا و تنفس هوای سالم را توصیف کرده‌اند.
حکیم بزرگ، عقیلی خراسانی در خلاصه الحکمه می‌گوید: نفس لازمه حیات و علامت آن است و انسان را مقدور و ممکن نیست که از آن احتراز و امساک نماید و هوا عامل ترویج روح حیوانی و عدم احتراق آن است.
امروزه که هوای شهرهای بزرگ در برخی از مواقع سال به شدت آلوده شده و آلودگی آن بالاتر از حد استاندارد و به حد هشدار می‌رسد. بیش از پیش برخورداری از یک سیستم ایمنی قوی و داشتن جسمی سالم برای به حداقل رساندن آثار مضر آلودگی هوا مشهود است.
یکی از توصیه‌های مهم برای تقویت سیستم ایمنی بدن و همچنین دفع سموم حاصل از آلودگی هوا حجامت است. لذا انجام حجامت برای افرادی که در معرض آلودگی هوا هستند هم عاملی است پیشگیرانه و هم عاملی است برای دفع سمومی که از آلودگی هوا وارد بدن می‌شود.
لازم به ذکر است افرادی که کم خون، لاغر و تکیده با بدن خشک هستند یا غلبه سردی شدید دارند، باید تحت نظر پزشک حجامت کنند.

باید و نبایدهای حجامت در فصل زمستان از نظر دکتر روازاده

از نظر دکتر روازاده حجامت یکی از شیوه‌های درمان غیردارویی است که مانند هر شیوه درمان دیگری، اگر به‌ جا و به‌ اندازه و با ملاحظات جامع به کار رود، سودمند است.‌ اما برای این کار در فصل زمستان هشدارهای طبی وجود دارد که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.
مطابق با قوانین علاج، حجامت غیر اضطراری در روزهای سرد فصل زمستان نهی شده و موجب ضعف بدن و نیروهای حیاتی شمرده می‌شود. حجامت در هوای سرد به ویژه برای سالمندان یا افراد کم‌گوشت زیان‌بارتر است. همچنین حجامت زمستانی پس از افول خورشید و عصرگاه یا هنگام شب بسیار زیان‌‌آورتر شمرده شده است.
در هوای سرد الگوی گردش خون‌ مویرگی و توزیع اخلاط غلیظ و رقیق در عمق و سطح بدن تغییر می‌کند. یعنی از سویی به خاطر انقباض عروق سطحی اندام‌ها در سرما، خون کمتر و کم‌جنبش‌تری در عروق تحت اثر حجامت جریان دارد و از سوی دیگر گرایش و میل مواد چگال و سنگین به مویرگ‌های سطحی (محل اثر حجامت) کاهش می‌یابد؛ همچنین مجاری و منافذ سطحی بدن در هنگام چیرگی سرما چندان گشاده نیستند تا حرکت اخلاط نامطلوب در مسیرهای آن‌ها آسان باشد. بنابراین اثربخشی و ایمنی حجامت در هوای سرد زمستانی هرگز مانند اوقات معتدل سال نخواهد بود.

نکته دیگر آنکه به طور طبیعی در فصل زمستان، سومزاج‌های ناشی از حرارت شدید و حرکت تند اخلاط و رطوبات گرم در بخش‌های بیرونی بدن کاهش می‌یابند و نیاز اضطراری به حجامت از این‌ جهت بسیار کاسته می‌شود.
کسانی هم که دچار غلظت خون هستند نباید گمان کنند که تنها راه بهبودشان، حجامت یا فصد است. در واقع به جز شرایط اضطراری، چاره‌ منطقی و پایدارتر آن است که از راه اصلاح تغذیه، خلط دم را به اندازه متعادل برگرداند.
مثلا افراد دچار غلظت خون، باید در زمستان از خوردن تخم‌مرغ، شیرینی‌ها، خرما، گوشت قرمز به خصوص به صورت کباب و غذاهای خمیری بیشتر پرهیز کنند. آن‌ها باید خورش‌هایی مانند خورش کرفس، خورش قرمه‌سبزی، خورش به، خورش لوبیاسبز، خورش کدو و خورش بامیه با سبزی‌هایی مانند جعفری، گشنیز و مرزه همراه با پودر کامل لیموعمانی میل کنند. همچنین برنج را هم به صورت زرشک‌پلو با زیره یا هویج‌پلو با زرشک و زیره بخورند.
در پایان باید گفت که حجامت در زمستان و هوای سرد نباید بدون ضرورت قطعی انجام شود. تشخیص این ضرورت بر عهده پزشک آگاه از طب ایرانی و طب جدید است و لازمه آن تامل در مبانی علاج و اصول درمان است تا نتیجه کار به زیان بیمار نباشد.