در اخبار معصومین و در توصیه های بهداشتی دین اسلام بر فواید استفاده از نمک پیش و پس از غذا بسیار تاکید شده است.

همچنین فرهنگ شفاهی مردم متمدن و دانشمند ایران زمین از گذشته های دور با کلمه ی نمک آشنا و مانوس بوده است.

ضرب المثل " هر چه بگندد نمکش می زنند " را تا بحال شنیده اید؟

در حقیقت قوی ترین گند زدا، ضد قارچ، ضد میکروب و طبیعی ترین ماده نگه دارنده در طول تاریخ نمک بوده است.

نمک از نظر مزاج‌شناسی دارای مزاج گرم و خشک است که باعث هضم غذا، رفع سنگینی معده، باز کردن گرفتگی‌های کبد و طحال و از بین بردن عفونت و ورم معده می شود. در حقیقت نمک، از بین برنده ی بلغم و نابود کنند سودا و زرداب و خشک کننده رطوبت های  لزج و باز کننده گرفتگی‌ها و رافع سوءهاضمه و از بین برنده فساد غذا در معده و زیبا کننده ی پوست و چهره است.

از فواید مهم آن برای بدن می توان به تامین تعادل قند خون ، نرم کردن و صاف کردن حنجره  و جلوگیری از چسبناک شدن مخاط که در تنگی نفس مشاهده می شود، جذب مواد مغذی درون غذا ،تنظیم خواب، موثر بر خشکی دهان و سرفه، زکام و بیماریهای سینوزیت، تامین انرژی بدن و بهبود عملکرد سیستم عصبی اشاره کرد. همچنین نمک یک آنتی هیستامین قوی بوده و در درمان بسیاری از آلرژی ها موثر است.

از مهمترین عوارض کمبود نمک هم می توان به گرفتگی عضلات و کاهش فشار خون اشاره کرد.

پس چرا اینقدر از مضرات نمک صحبت می شود؟

درحقیقت نمکی که برای بدن مضر است آن بلور شیمیایی شده ی تولید شده در یک فرآیند کاملا کارخانه ای و صنعتی است که در فعل و انفعال با سلولهای بدن آنها را دچار ناتوانی و مشکلات پیچیده از جمله فشار خون می کند.

نمک طبیعی که در انواع مختلف سنگ نمک کوهستان و معادن نمک و یا بصورت نمک بدست آمده از تبخیر آب دریا یا اقیانوسها بدست می آید دارای مواد معدنی بسیار پیچیده و مفید برای بدن است.

مضرات نمک

" عقیلی خراسانی " حکیمو طبیب حاذق ایرانی، در کتاب "مخزن‌الادویه" بهترین نوع نمک را "سنگ نمک سفید و شفاف" می‌داند که در واقع همان سنگ نمکی است که به ‌دلیل زیبایی و جلوه‌ای که دارد به اشتباه بیشتر برای مصارف تزئینی به‌کار می‌رود. دلیل آنهم این است که سنگ نمک درواقع سرشار از ده ها نوع املاح معدنی و عناصر موجود در خاک است که برای بدن ضروری و لازم است.

درجه دوم در نمک ها مربوط به آن نوعی است که همراه آب از زمین می جوشد که به آن نمک چشمه هم می گویند. نمک دریا هم رتبه ی بعدی را دارد که بدلیل وجود املاح دریایی درآن کمی تیره تر به نظر می رسد.

در حقیقت نمک دریا ۸۲ ماده‌ی مغذی از  مواد معدنی موجود در آب دریا را در خود دارد. این مواد معدنی طبیعی برای عملکرد سالم بدن بسیار باارزش است . نمک طبیعی دارای ۹۴٪ تا ۹۶٪ درصد سدیم کلراید (NaCl) است و تقریبا ۵٪ باقی شامل املاح بسیار مهم و مفید مانند پتاسیم (K)منیزیوم  (Mg) کلسیم  (Ca)روی(Zn)  ومس (Cu)می باشد.

در حال حاضر در روشی که برای تهیه نمک های صنعتی و کارخانه ای در ایران مرسوم است و به آن روش متبلور سازی مجدد می گویند، نمک را در آب حل میکنند و محلول های شیمیایی به آن اضافه می‌کنند تا بتوان به وسیله  کاتالیزور پتاسیم، منیزیوم ، کلسیم و…مواد دیگر را از آن جدا کرد. این مواد و املاح جدا شده اتفاقا بشدت با ارزش هستند و کشورهای خارجی برای خریداری آن قیمت های گزافی می پردازند چرا که املاح بسیار با ارزش معدنی طبیعی است و غیر قابل ساخت  در کارخانه ها . آنچه باقی می ماند شور مزه است و باز هم نمک نام دارد اما عملا فاقد هرگونه ماده ی مغذی است. از طرف دیگر  در پایان این فرایند به آن باقی مانده ی شور مزه، ید صنعتی که در کشاورزی به عنوان سم کاربرد دارد اضافه می شود که برای تثبیت و ماندگاری باز هم باید یک تثبیت کننده شیمیایی دیگر با آن مخلوط شود. در نهایت هم برای جلوگیری از چسبندگی بلورهای خاصیت زدایی شده، نوعی مشتقات نفتی یا ترکیبات سدیم نیترات و مانند آن افزوده می شودکه لیست مضرات و اثرات سوء این مواد بر بدن خود مقالی جدا و مفصل می طلبد.

همچنین بر اساس آزمایشهای انجام شده میزان سرب موجود در نمک طبیعی  به ازای هر کیلو حدود ۰.۰۱ میلی‌گرم است اما در نمک تصفیه شده به دلیل تغلیظ صورت گرفته تا ۰.۰۷ میلی‌گرم هم وجو دارد.

بهر حال هر عقل سلیم و استدلال گری متوجه می شود که استفاده از مواد طبیعی و کمتر دستکاری شده و تهیه آن از منابع معتبر و سالم، بمراتب به سلامتی و طول عمر نزدیکتر است.

شاید در روزگار شور و حرارت صنعتی شدن کشورهآ ، این تصور ترویج می شد که می توان همه ی غذا ها ی مورد نیاز بدن را قرص و کپسول کرد و همه چیز را با چرخهای سرد و بی روح صنعت تولید کرد و زندگی را در اتاقکی سربی ادامه داد، اما امروزه پس از کمتر از صد سال، جهان به عوارض مرگبار چنین تفکری آگاه شده و خردمندان و دانشمندان جهان دوری از طبیعت و صنعتی شدن را مهمترین عامل کوتاهی عمر بشر تشخیص داده اند.

امروزه پزشکان می دانند که نمک های طبیعی علاوه بر تنظیم سیستم گوارش و انرژی در بدن، در مراقبت از پوست و زیبایی و شفافیت رنگ چهره بسیار موثر است. از دیگر تاثیرات آن می توان به سلامت دهان و دندان، درمان آرتریت و ورم مفاصل، درمان بیماری های پوستی ناشی از ضعف سیستم ایمنی بدن مانند پسوریازیس، درمان سینوزیت، کاهش دردهای عضلانی و دست و پا،تنظیم قند خون و ایجاد یک خواب آرام، تنظیم طپش قلب و کاهش اسیدیته خون و درمان ریزش مو و طاسی اشاره کرد.

حکیمان و بزرگان در منابع معتبر بسیار توصیه به مصرف نمک طبیعی پیش و بعد از غذا داشته و حتی سفره ای را که در آن نمک نباشد بی برکت توصیف کرده اند.

نمک طبیعی

امام باقر علیه السلام در این مورد می فرمایند:

" اگرمردم از خواص درون نمک خبر داشتند دردهای خود را جز با نمک درمان نمی کردند ".

کاربردهای بسیاری هم می توان برای نمک طبیعی در زندگی روزمره ذکر کرد. از جمله پاک کردن لایه ی چربی یا غذای سر رفته و سوخته از روی اجاق گاز با پاشیدن نمک روی لکه های گرم و تازه، ضد عفونی کردن هر پارچه یا اسفنجی که به هر دلیل بوی نامطبوع داشته و در اثر استفاده بد بو شده است، تشخیص تازگی تخم مرغ با غوطه ور کردن آن در محلول آب نمک و شناور ماندن آن روی آب در صورت تازگی، مبارزه با علف های هرز و رونده با اسپری کردن آب نمک و صابون روی آنها بدون نیاز به استفاده از علف کش های شیمیایی، ضدعفونی کردن و درمان جای نیش حشرات و آرام کردن درد و التهاب آن با استفاده از خمیر آب و نمک طبیعی، تسکین درد گلو و دندان با قرقره آب نمک در دهان به مدت 20 ثانیه، طولانی کردن عمر شیر تازه با اضافه کردن نوک انگشت نمک به آن، پاک کردن جای لکه های خون از روی لباس یا فرش، سم زدایی از میوه و سبزی های تازه و تراوت بخشی به آنها با شستشوی در آب نمک، و حتی شفاف کردن پوست صورت با استفاده از مخلوط روغن زیتون و کمی نمک و ماساز آن بر پوست....

پس در پایان و در جمع‌بندی این مطلب می‌توان گفت که مصرف "نمک دریا" هم از منظر پزشکی مدرن و هم از منظر منابع طب سنتی کشورمان، نمک مناسبی برای مصرف نیست و بهترین نوع نمک برای مصرف روزانه، نمک معدنی طبیعی است که آسیاب و نرم شده باشد و این نوع نمک را می‌توان از عطاری های مورد تایید تهیه کرد.

همچنین باید توجه داشت که سنگ نمک‌های شفاف و نمک‌های چشمه که در طب ایرانی مورد تایید هستند، دارای کمترین میزان آلودگی محیطی بوده و این نوع نمک‌ها حاوی پتاسیم، ید طبیعی تا حد ۵ میلی‌گرم در هر گرم، آهن، منگنز، منیزیم، کلسیم و روی هستند و با مصرف حد مناسب و صحیح آن می‌تواند کاهنده فشار خون نیز باشند.