قبل از پاسخ به این سوال لازم است ابتدا به پاسخ چند پرسش دیگر در این زمینه بپردازیم از جمله اینکه، تخمدان چیست و چه وظیفه ای دارد؟ اندازه طبیعی تخمدان چه قدر است؟ تخمک گذاری چگونه انجام می شود؟ و سوالات دیگر که در ادامه مقاله به آنها پاسخ خواهیم داد.

تخمدان چیست و چه وظیفه ای دارد؟

تخمدان ها که در طرفین بالای رحم مقابل دیوار لگن در ناحیه ای به نام حفره تخمدانی قراردارند، از طریق لوله ای به نام فالوپ به رحم متصل اند. تخمدان ها غدد جنسی بانوان و از اعضای اولیه تولیدمثل در زنان محسوب می شوند. وظیفه تخمدان ها، ترشح هورمون برای حفاظت از تخمک های ذخیره شده درون خود و آزاد کرن تخمک یا اصطلاحا تخمک گذاری است.

کیست تخمدان چیست

اندازه طبیعی تخمدان چه قدر است؟

اندازه طبیعی تخمدان ها در دختران بالغ و زنان به اندازه یک بادام است که در صورت التهاب یا عفونت ملتهب شده و ممکن است بزرگتر شود.

تخمک گذاری چگونه انجام می شود؟

به آزاد شدن تخمک در هر سیکل قاعدگی، تخمک گذاری می گویند. درون تخمدان ها فولیکول ها و درون هر فولیکول تخمک قراردارد. فولیکول ها کیسه های کوچکی هستند که جنسی مایع مانند دارند.

در تخمدان سالم فولیکول بالغ پاره شده و تخمک بارور را در نزدیکترین لوله فالوپ آزاد می کند و تخمک از آنجا به رحم می رود و به این صورت اولین مراحل تولید مثل آغاز می شود.

تخمک گذاری

کیست تخمدان چیست و انواع آن کدام است؟

اصولا کیست تخمدان به دو دسته عملکردی و غیرعملکردی یا پاتولوزیکی تقسیم می شود. کیست عملکردی یا فانکشنال که مربوط به اخلال در عملکرد طبیعی چرخه قاعدگی هستند، بی ضرر بوده و معمولا در کوتاه مدت طی دو یا سه دوره عادت ماهانه برطرف می شوند. این نوع کیست ها شامل دو دسته هستند:

کیست های فولیکولار:

زمانی که فولیکول بالغ پاره نمی شود و تخمک در آن باقی می ماند و به جای تخلیه مایع بیشتری در آن جمع می شود، که در این هنگام کیسه حبابی شکلی به نام کیست فولیکولار به وجود می آید.

کیست جسم زرد:

در این مورد، فولیکول تخمک را آزاد می کند، اما کیسه به جای حل شدن مجددا بسته شده و با خون و مایعات دیگر پر می شود. که به آن کیست جسم زرد یا کورپوس لوتئوم می گویند.

و اما کیست های غیرعملکردی یا پاتولوژیکی که به خاطر یک عامل خارجی ایجاد می شوند یا سرطانی هستند و یا خوش خیم. این انواع از کیست ها عبارت اند از:

  1. کیست درموئیدها: درموئیدها از سلول هایی که تخم را تشکیل می دهند شکل گرفته اند، این کیست ها شایعترین نوع کیست های پاتولوژیکی برای بانوان زیر 30 سال است و معمولا خوش خیم اند.
  2. کیست آدنوما: آدنوما یا سیستادنوما از سلول هایی که قسمت بیرونی تخمدان را تشکیل می دهند حاصل شده و  در خارج ار تخمدان شکل می گیرند، با این حال آنها می توانند خیلی بزرگ شوند.به ندرت بدخیم اند و در بانوان بالای 40 سال بیشتر دیده می شوند.
  3. کیست های شکلاتی
  4. کیست هموراژیک
  5. کیست پارااوارین
  6. آدنفیفرم کیستی
  7. کیست تومورال مرزی

شایعترین نوع کیست دو نمونه مطرح شده در کیست های عملکردی هستند که در بیشتر مواقع بی ضرر و کوتاه مدت اند.

انواع کیست تخمدان

علت کیست تخمدان

معمولا کیست ها به دلایل گوناگون فیزیولوژیکی در بدن ایجاد می شوند اما از جمله دلایل به وجود آمدن کیست تخمدان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. چاقی باعث تجمع توده های چربی زیرشکم شده و هرچه مقدار این توده ها بیشتر می شود سردی بدن بیشتر      شده و این سردی به رحم منتقل می شود و احتمال ابتلا به کیست تخمدان نیز افزایش می باید.
  2. علاوه بر چاقی و افزایش سردی، افزایش سودا و بلغم در بدن منجربه، به وجود آمدن کیست و توده های دارای مایع یا توده های توپر و تومورال در تخمدان می شود.
  3. پوشیدن لباس های تنگ و چسبان (به خصوص شلوار جین) که باعث عدم خون رسانی به تخمدان ها می شود.
  4. شستشو با آب سرد بعد از هربار تخلیه و هم چنین حمام و شستشو در زمان عادت ماهانه نیز می توانند باعث ایجاد کیست شوند.
  5. عدم تحرک، غلظت خون بالا، رطوبت زیاد بدن و ازدواج دیرهنگام نیز هرکدام می توانند از دلایل به وجود آمدن کیست تخمدان در زنان باشند.

علائم کیست تخمدان

بیشتر این کیست ها بدون علامت بوده و در صورت بروز هریک از علائم، این نشانه ها همیشه برای تشخیص وجود کیست مفید نیستند چرا که ممکن است با سایر شرایط و علائم بیماری های دیگر مشترک باشند. برخی از این علائم عبارت اند از:

  1. قاعدگی نامنظم و گاها دردناک
  2. به هم ریختگی یا ناهنجاری هورمونی زنان به معنی بالارفتن هورمون مردانه که در برخی موارد شامل تغییر در رشد مو و سینه ها می شود
  3. اختلالات شدید دوره ماهانه (مثلا هر دو سه ماه یکبار پریود می شوند)
  4. الگومنوره (تعداد کم دفعات قاعدگی) که باعث شرایط سخت حاملگی می شود
  5. درد مداوم و کسل کننده در لگن
  6. دیسپارئونیا که درد لگنی هنگام مقاربت جنسی است
  7. مشکلات روده که شامل درد هنگام مدفوع و یا فشار روی روده می شود
  8. درد شکمی شامل تورم، نفخ و یا سنگینی در شکم می شود
  9. موارد ادراری که مشکل زمان ادرار و یا تکرر ادرار را شامل می شود

و برخی از علائم که ممکن است مانند علائم بارداری باشند مثل حساسیت سینه ها و یا حالت تهوع

علائم کیست تخمدان

عوارض کیست تخمدان

کیست تخمدان معمولا عوارضی ایجاد نمی کند، به جز مواردی که اگر کیست بزرگ شود باعث پیچ خوردگی تخمدان شده، خون رسانی را مسدود می کند و باعث درد در قسمت تحتانی شکم می شود و یا در مواردی کیست پشت سرهم ایجاد می شود که با ترکیدن کیست ها ممکن است درد شدیدی در قسمت تحتانی شکم ایجاد شود که مانند درد آپاندیس یا دیورتیکولیت و در موارد نادری ایجاد سرطان می کند.

روش های پیشگیری کیست تخمدان

اصولا راه مشخصی برای پیشگیری وجود ندارد و معمولا تمام بانوان در یک دوره دارای کیست تخمدان می شوند که در 95% موارد خوش خیم است و به طور طبیعی برطرف می شود اما در کل می توان گفت رعایت موارد مطرح شده در قسمت علل ایجاد دیسک می تواند در جلوگیری از ایجاد آن موثر باشد.

درمان کیست تخمدان از نظر دکتر روازاده

معمولا برای از بین بردن کیست های کوچک از بادکش زیرشکم و عرق رازیانه و بومادران و اسفند به میزان کم تجویز می شود. هم چنین ژل های رحمی مانند مخلوطی از عسل و چند ماده گرم کننده رحم برای بانوان متاهل و برای بانوان مجرد بخور عنبر نسارا و اسفند تجویز می شود.